Lelibel

Moertje of ram?

Ik zeg altijd maar dat dat een beslissing is die iemand anders niet voor jou kan maken. Het ligt er compleet aan wat jou het beste ligt. Hieronder een beschrijving van hoe mannetjes en vrouwtjes van elkaar verschillen (waar je natuurlijk bij alles 'uitzonderingen mogelijk' achter moet denken!).

De eigenschappen van een ram:

Rammen zijn over het algemeen iets lomper, slomer en onnozeler. Ze vertonen iets meer sloopgedrag dan vrouwtjes. In zekere zin zijn ze ook iets minder slim. Rammen vermaken zich meestal wel en spelen wel raak. Dat kan er vaak wat ruwer aan toe gaan dan bij moertjes. Rammen zijn soms minder fel dan moertjes en zijn daarom misschien iets makkelijker op te voeden, maar qua zindelijkheid zijn ze minder precies dan moertjes. Zelfs als je een kittenbak hebt zodat je rammen genoeg ruimte hebben, hebben ze over het algemeen iets vaker last van ongelukjes dan moertjes. Er wordt vaak gezegd dat rammen liever zijn. Dat is dus omdat ze iets rustiger zijn en daarom makkelijk op te voeden. Wel kunnen rammen onderling wat strijd krijgen m.b.t. de rangorde tijdens de pubertijd. Dat zorgt er soms voor dat ze een maandje in aparte kooien gehuisvest moeten worden tot de ram is gecastreerd en de hormonen verdwenen zijn. Een castratie kost minder dan bij een moertje, wat voor sommige mensen soms een reden is rammen aan te schaffen. Persoonlijk denk ik dat dat niet geldafhankelijk hoort te zijn, maar het komt vaak voor. Daarnaast zijn rammen meestal 2 tot 3 keer zo groot dan moertjes. De meeste rammen zitten tussen de 1200 en 2000 gram in, terwijl moertjes vaak tussen de 600 en 800 zitten.

De eigenschappen van een moertje:

Moertjes zijn iets feller/actiever en territorialer dan rammen. Dit houdt in dat als je later misschien nog een volwassen fret of ook pups erbij wilt plaatsen dat dit niet zo makkelijk kan gaan als dat je in eerste instantie gedacht had. Dit hoeft natuurlijk helemaal niet zo te zijn, maar je weet het niet. Moertjes zijn vaak ook iets slimmer. Ze hebben dingen zoals kooien openmaken over het algemeen iets sneller door dan rammen. Ze zijn wat minder baldadig in spelen dan rammen en gaan wat sneller op onderzoek uit naast het spelen. Moertjes hebben ook de eigenschap dat ze iets zindelijker zijn. Als je alleen moertjes hebt dan is een hoekbak soms geen probleem, maar het kan dus wel problemen geven.

De geur:

Ik hoor vaak beginnende eigenaren zijn dat ze hebben gehoord dat de ene fret erger ruikt dan de ander. Dit is echter onzin. Alleen in de hormonale periode, dat houdt bij rammen de bronsttijd in en bij moertjes loopsheid, dracht en pups, krijgen ze een sterkere geur en dan met name de rammen. Die staan bekent om hun ongecastreerde geur in het voorjaar. Dit staat in verband met de extra huidvet aanmaak in deze hormonale periode, wat de fretten hun eigenaardige geur geeft. Met name bij rammen wordt deze erg sterk. Echter heb je hier als beginnende eigenaar weinig mee van doen, want beide moertjes en rammen worden standaard gecastreerd. In opvangen is dit vrijwel altijd al gebeurt en mocht je met pups beginnen dan is dit een standaard procedure. Na de castratie zit er geen enkel verschil tussen de geslachten in geur.

Combinaties:

Natuurlijk kun je ook combineren! Bij fretten zijn werkelijk alle combinaties prima mogelijk wat betreft de geslachten. In het geval van een moer en een ram moet je uiteraard wel in de gaten houden dat je je fretten op tijd laat castreren. Er is een theorie in de frettenwereld: hoe langer je wacht met castreren hoe minder de kans op bijniertumoren op latere leeftijd. Bij rammen castreer je dus op het moment dat je merkt dat deze bronstig wordt (voor beginnende eigenaren soms lastig te zien) en bij een moertje zodra zij loops wordt. Hiertussen zit maanden verschil (zie voortplanting). Het is dus ook geen probleem twee rammen bij elkaar te houden zoals soms bij andere diersoorten. Je kunt hierin dus volledig zelf kiezen.

Leeftijd:

Let er wel op dat de leeftijd van fretten van groot belang is bij het koppelen. Fretten vanaf 5 jaar kun je beter niet samen zetten met pups, dit levert meestal te veel stress op. Er zijn behoorlijk wat fretten bekent die hier zelfs door zijn overleden. Het is niet gezegd dat je ze niet tegelijk kunt houden, alleen zul je dan verschillende groepen moeten hebben (meerdere kooien) zodat zij beide hun eigen vriendjes hebben en afzonderlijk kunnen spelen.

Volwassen fret of een pup?

Vrijwel overal wordt aangegeven dat je als beginner beter met volwassen fretten uit de opvang kunt beginnen. Wanneer je een beginnende fretteneigenaar bent is het niet onmogelijk om met pups te beginnen, maar je moet over het juiste karakter en een flinke dosis doorzettingsvermogen bezitten om dit te kunnen doen. Als je iemand bent die alles op alles zet om zoveel mogelijk uit te vinden over fretten en je bent bekent met veel andere diersoorten en de opvoeding hiervan (ondanks dat fretten hele bijzondere niet te vergelijken diertjes zijn), dat zou het beginnen met pups misschien jou ook wel kunnen liggen. Daarnaast kost het meer ervaring om zelf op zoek te gaan naar pups dan geholpen te worden in een opvang. Veel pups worden gehouden door eigenaren die amper weten waar zij mee bezig zijn, waardoor nog altijd veel fretten bijten. Het is belangrijk om voor ogen te houden dat de opvoeding van een frettenpup rond een jaar duurt. Het is echter nog niet gezegd dat als je ook frettenpups aankunt je dit ook zou moeten doen, want er zijn ook zat mensen die het wel aankunnen maar er toch voor kiezen volwassen fretten te nemen uit een opvang. Wat ook een veelvoorkomend probleem is, is dat mensen die zich goed ingelezen hebben en het ook aan lijken te kunnen, zonder ooit een fret gezien te hebben voor pups kiezen. Dat kan goed gaan, maar dat kan ook fout gaan. Het risico is simpelweg veel kleiner dat je vervelende ervaringen aan fretten over hebt wanneer je volwassen fretten uit een opvang haalt dan wanneer je met pups begint.

Het opvoeden van een pup is gewoon niet zo simpel als bij andere dieren, vergelijk het met een hondenpuppy qua hoeveel je ervoor moet doen. De voordelen van een pup hoef ik je natuurlijk niet te vertellen. Je maakt ze vanaf jongs af aan mee en ze zijn geheel vormbaar (wat dus ook een risico is!). Een misverstand is dat pups nog geen trauma of problemen kunnen hebben, gezien grofweg de meeste pups veelte vroeg uit het nest worden gehaald of niet de juiste zorg kregen en ervaringen hebben opgedaan bij de fokker.

Een volwassen fret daarentegen is helemaal 'af' (ook wel gevormd). Als je dus weinig tijd of jonge kinderen hebt, of niet echt ervaren bent met het opvoeden van dieren dan is het slimmer om met volwassen fretten te beginnen. Het is nooit verkeerd om eens een kijkje te nemen bij de opvangen of er niet toevallig een duo fretten zit die misschien leuk zijn (ook niet als je pups voor ogen hebt). Opvangen kunnen je met gemak zeggen of de fretten geschikt zijn voor beginners of meer voor de ervaren fretteneigenaar zijn. Daarbij weten ze vaak ook wel of ze met andere dieren kunnen of niet. Niet iedere opvang heeft dieren om dit uit te kunnen proberen, dus als dit voor jou van belang is zoek dan bij voorkeur een opvang die dezelfde dieren heeft. Maar daarnaast krijg je ook een goed beeld van de fret in het algemeen in een opvang, omdat deze vaak van alles wel wat heeft zitten.

Met name in de prijs kan de keuze volwassen of een pup een behoorlijk verschil opleveren. In een opvang haal je een geënt, geholpen en gechipte volwassen fret voor rond de € 75. Dit is zéér goedkoop als je na gaat hoeveel deze dingen afzonderlijk kosten (€ 35 enting + € 50 - € 100 (afhankelijk ram/moer) castratie + € 30 - € 40 chippen). Heel wat meer dan € 75 dus als je daar ook nog eens de verzorgingskosten van de opvang erbij telt. Waarom deze fretten zo goedkoop zijn? Omdat er uiteraard ook met regelmaat fretten in de opvang komen waarbij al deze zaken al zijn gebeurd, en waaraan de opvang weer wat overhoudt om in andere fretjes te steken die niet zo up-to-date zijn. Over het algemeen maakt een opvang desondanks toch verlies, maar mensen zijn nu eenmaal niet altijd bereid de volle pond te betalen voor fretten. Een pup daarentegen kost voor de fokker de verzorging, heel veel voeding, medische kosten (vaak een enting en chip), maar ook de kosten van de ouders (denk aan een adv test) en het risico van complicaties van de moederfret. Deze komen qua kosten nog boven de € 75 uit van een opvangfret (als de verzorging tenminste goed is) terwijl de pups nog niet eens hun 2e enting hebben gehad of geholpen zijn uiteraard. Voor de maatschappij is dit wel goed; want zo wordt de afname van volwassen fretten bij opvangen gestimuleerd. Een goede fokker houdt hier rekening mee.

Wanneer je voor een pup of pups kiest heb je meer ervaring en informatie nodig dan wanneer je voor volwassen fretten kiest, realiseer je dit goed.

Eén fret of meerderen?

De keuze voor één of meerdere fretten is één van de belangrijkste beslissingen die je zult moeten nemen direct voor je begint met het houden van fretten. In veel gevallen zit je vast aan deze beslissing, omdat een fret die alleen zit al snel geen andere fretten meer accepteert en een fret die andere fretten gewend is moeilijk alleen zal kunnen zijn. De beslissing die je zult nemen is dus niet geheel zonder risico. Er bestaan verschillende voordelen en nadelen voor beide beslissingen.

Omdat een fret van nature een solitair dier is is een andere fret is zijn of haar territorium vaak één van de grootste stressfactoren in het leven van een fret. Laat daarom alleen fretten met elkaar samenleven die per direct goed met elkaar overweg kunnen en forceer daarom nooit het samenleven van fretten. Lees meer over het koppelen van fretten onder aanschaf maatje.

Het houden van één fret

Alhoewel fretten van oorsprong (de bunzing) solitaire dieren zijn, is de fret (gedomesticeerd) toch een sociaal dier. Fretten die alleen zitten hebben heel veel extra aandacht nodig van de mens om zich niet te gaan vervelen. Je zult dagelijks intensief aandacht aan je fretje moeten besteden. Dat wil niet alleen zeggen los laten lopen, maar dus echt meespelen. Dat klinkt heel leuk, maar doe je dit ook nog nadat het begin enthousiasme is weggetrokken? Je zult dit enthousiasme voor de rest van het leven van het fretje vol moeten houden. Ook als je bijvoorbeeld een weekendje weg wilt.

Een fret die solitair leeft speelt vaak wat soberder tijdens het loslopen dan meerdere fretten samen. Eigenaren die een fretje alleen hebben zitten kijken vaak vreemd op wanneer zij filmpjes zien van samenspelende fretten. Dit is het gevolg van een mensgerichter fretje. Hier is absoluut niets mis mee en het wil niet perse zeggen dat je fret iets mist, maar dit is dus vaak iets waar je voor kiest bij het houden van één fret.

Een fret die van jongs af aan (nest af) gewend is om alleen te leven kan hier meestal prima tegen, maar in dit geval is het ook aannemelijk dat de fret snel een solitair leven op zal bouwen. Het verschilt per fret, maar eenmaal volwassen zal een fret die gewend is alleen te leven geen andere fret meer in zijn of haar territorium tolereren. Dit gebeurt over het algemeen iets sneller bij een moertje dan bij een ram. Je maakt dus een keuze voor het leven van je fret door hem of haar solitair op te voeden.

Het houden van meerdere fretten

Het koppelen van fretten is zeer moeilijk en als beginnende fretteneigenaar nagenoeg onmogelijk. Als je net begint en je kiest voor meerdere fretten is het daarom belangrijk dat de fretten of pups al gewend zijn aan elkaar. Zo bespaar je jezelf een hele hoop moeite en vaak ook verdriet. Fretten die van jongs af aan gewend zijn maatjes te hebben kunnen in sommige gevallen nog goed alleen leven, maar kunnen als ze alleen worden gezet vereenzamen (en dan geen andere fret meer accepteren) en doodongelukkig worden omdat ze toch iets missen doordat ze in gezelschap zijn opgegroeid. Dit kan uiteenlopen in het voorgoed niet meer accepteren van andere fretten (vreemd genoeg) tot erg mager en 'depressief' worden. Dit verschijnsel wordt ook vaak wegkwijnen genoemd en is dodelijk.

Denk niet dat het houden van één fret gemakkelijker is. Fretten vermaken elkaar dus het houden van één fret ben je juist méér tijd aan kwijt. Wees ook niet bang dat je minder je fretten minder lief zullen zijn of dat je er minder mee kan spelen als je voor meerdere fretten kiest. Het is echt geweldig om meerdere fretjes samen te zien spelen en slapen. Het schoonmaakwerk en de aanschafkosten zullen allicht iets meer zijn, maar het risico dat je fret zich verveelt (bijvoorbeeld door veel sleepgedrag in de kooi of tralietrekken) is kleiner. Een voordeel van het houden van meerdere fretten is ook dat zij dus hun energie bij elkaar kwijt kunnen maar ook van elkaar leren in wat wel en niet kan. Ze voeden elkaar al voor een stukje op wanneer zij met elkaar spelen. Het houden van meerdere fretten is dus gemakkelijker dan het houden van één fret.

Veel beginnende eigenaren nemen een koppel/duo fretten. Het houden van drie of vier fretten is echter zeer wenselijk. Wanneer er karakterverschillen zijn zoals dat de ene fret speelser is dan de partner is de balans beter met een grotere groep. Wanneer een fret even geen zin heeft om te spelen of liever even alleen slaapt is er altijd nog een ander maatje voor de andere fret om dan tegenaan te kruipen of om mee te spelen. Het houden van meer dan vier fretten in één groep wordt afgeraden (zie aanschaf maatje).

Waar koop je een fret?

Allereerst moet je beslissen of je volwassen fretten of pups wilt. Voor volwassen fretten kun je terecht bij opvangen door heel Nederland. Voor pups zijn er een aantal frettery's in Nederland maar nog weinig standaard fokkers (zonder speciale kleuren). Het kiezen van de fokker en pup is geen gemakkelijke taak en hiervoor is aardig wat kennis vereist. Je vind deze onder aanschaf pup. Het kopen van volwassen fretten via marktplaats kun je beter niet doen als je net begint met fretten. Dit is op zich geen probleem, maar je moet echt het kaf van het koren kunnen onderscheiden en dat is nagenoeg onmogelijk als je begint. Bovendien moet je wel echt een klik met de fretten hebben en de kans dat een opvang het juiste fretje of fretten voor jou heeft is veel groter. Bovendien krijg je hier een goede nazorg en kun je er altijd terecht met problemen en vragen. Kijk voor lijst met opvangen onder links. Hier staan ze allemaal gesorteerd op plaatsnaam en provincie. Kijk goed naar het verschil in kwaliteit van opvangen en fokkers, want iedereen kan zich in feite een opvang of fokker noemen aangezien hier geen controle op bestaat in Nederland en er geen richtlijnen zijn. De verzorging is bij de één niet altijd wat het bij de ander is en zo zijn er veel meer zaken die natuurlijk een groot verschil uit kunnen maken. Klik naar de betreffende pagina voor controlepunten.

Belangrijk is: laat je aanschaf van je fretten nóóit afhangen van de afstand! Als het moet rij dan naar de andere kant van Nederland, want een fret is gewoonweg niet een dier dat je om de hoek aan kunt schaffen en waar je immers 8 tot 10 jaar van moet kunnen genieten!

Waarschuwing: koop geen fretten bij broodfokkers, groothandels of dierenwinkels! Deze fretten worden bijna standaard verkeerd gehuisvest, krijgen zo goed als géén opvoeding en krijgen ook al zéker niet de medische verzorging die zij nodig hebben! Koop deze fretjes ook niet uit medelijden. Je moet hiervoor zeer ervaren zijn om de fret weer op het goede pad te krijgen en deze fretten hebben vaan een trauma voor de rest van hun leven. Het kopen van fretten bij dit soort instanties bevorderd hen overigens alleen maar meer om door te gaan met deze praktijken. Fretten die je hier koopt komen van handelaren die nesten opkopen en geregeld zijn dit ook nesten met erfelijke afwijkingen en veelte vroeg bij de moeder weggehaald.

Welke bakvulling moet ik kiezen?

Er bestaat geen ideale bakvulling voor fretten, behalve dat bakvulling altijd stuifvrij moet zijn. Verder berust de keuze toch op een persoonlijke voorkeur. Er zijn wel goede ervaringen met bepaalde types. Deze zal ik hieronder omschrijven met enkele voor- en nadelen. Vele fretteneigenaren hebben goede ervaringen met deze bakvullingen.

Veelgebruikt en makkelijk verkrijgbaar is Biokat's classic. Stuifvrij dus en klonterend. Biokat's gaat langdurig mee wanneer je regelmatig uitschept en is in praktisch iedere dierenwinkel om de hoek verkrijgbaar!

Baby Powder en/of Classy Cat (zie hieronder). Dit is heel fijn grind, zoals zand, maar dus ook behoorlijk zwaar. Om die reden is het wat lastig bestellen via internetwinkels maar de meeste Jumpers hebben dit type grind ook onder de naam Classy Cat. Let op: dierenwinkels hebben vele soorten grind dat hierop lijkt gezien de populariteit, maar zij zijn niet hetzelfde als deze variant. Dit grind is per kilo iets prijziger maar ook zéér zuinig in gebruik en uiteindelijk dus voordeliger. Wanneer de fret naar de bak is geweest wordt de ontlasting een harde klomp en komt er een zwitsal geurtje vrij. Je hoeft dus maar één keer per dag de ontlasting er uit te scheppen en heel af en toe bij te vullen. Het enige nadeel bij fretten is dat er aardig wat uitloop is dus een stoffer en blik is handig om te gebruiken. Let ook op met fretten (vaak ook pups!) die hun prooi nog wel eens mee willen nemen naar de poepbak. Vanwege het sterke klonteren en het fijne grind kun je in dit geval Biokat's gebruiken dat zwaarder en groter is.
Ik gebruik dit grind zelf ook. Het geeft minder geur dan welk grind ook en zuinig is in gebruik. Je bent in een mum van tijd klaar met schoonmaken en hebt bijna geen afval.

Ook houtkorrels zijn veelgezien bij fretteneigenaren. Wanneer je dit prettig vindt is dit een goede bakvulling voor fretten, maar persoonlijk heb ik hier niet zoveel mee.

Welk voer moet ik kiezen?

De voeding die je je fret gaat geven is essentieel voor zijn/haar gezondheid. Gezien fretten vaak medische problemen krijgen op latere leeftijd is dit een hele belangrijke factor in het leven van een fret. Een overstap is niet altijd even makkelijk. Er doen veel theoriën de ronde over de kwaliteit van voeders maar over één ding is iedereen het eens: prooi is het meest natuurlijke en gezondst voor je fret. Eventueel kun je dit afwisselen met KVV (Kant-en-klare Vers Voeding) of als je het erg vervelend vindt prooi te geven kun je volledig KVV voeren. Dit is altijd nog gezonder dan brokken! Kies je toch liever voor brokken? Volg dan de raad op van ervaren fretteneigenaren en koop één van de merken die aangeraden wordt (kijk hiervoor onder frettenbrokken).

Kijk onder voeding voor algemene informatie over de voeding van de fret. Onder natuurlijke rauwe voeding vind je informatie over prooi en KVV (hier vind je ook de nadelen van brokken, belangrijk om door te lezen!). Onder frettenbrokken vind je meer informatie over het voeren van brokken.

Mijn fretten krijgen prooi en KVV (HaaksBarf kat). Aangezien Mittens niet meer over te zetten is krijgt zij nog wel brokken. Dit is van het merk Orijen kattenvoer.

Welke kooi moet ik kiezen?

Kijk hiervoor onder huisvesting.

Mijn kooien kun je zien onder de pagina van mijn frettenkamer onder fretten in het hoofdmenu.